„Ramadan w Egipcie to coś innego…” – czym jest ramadan i jak się go obchodzi? 

„Ramadaan fi Masr haaga taanya, wa as-sirr fi at-tafaasiil” – „Ramadan w Egipcie to coś innego, a sekret tkwi w szczegółach” – tak śpiewa emiracki artysta Hussain Al Jassmi. Bez wątpienia ten okres w roku w tym kraju to coś szczególnego. Niektórzy mogą się zastanawiać, czy ramadan w Egipcie to dobry czas na wakacje i czy warto planować urlop w Egipcie w czasie ramadanu. Ba! Niektórzy mogą się zastanawiać, czym w ogóle jest ramadan i jakie to może mieć znaczenie dla nich jako podróżujących do Egiptu. Zacznijmy więc od wyjaśnienia podstawowych pojęć.

Co to jest ramadan?

Ramadan to nazwa dziewiątego miesiąca kalendarza muzułmańskiego. Muzułmanie obok kalendarza, którym posługujemy się na co dzień (gregoriańskiego), używają swojego kalendarza religijnego. „Nasz” kalendarz jest słoneczny, to znaczy oparty na cyklu obiegu Ziemi wokół słońca. (Swoją drogą, czy wiedzieliście, że to Starożytni Egipcjanie opracowali pierwszy kalendarz słoneczny?) Kalendarz muzułmański jest księżycowy, to znaczy oparty na fazach Księżyca. Jeden miesiąc w kalendarzu księżycowym trwa od jednego nowiu (z pełnią po środku) do kolejnego, co zajmuje od 29 do 30 dni. To sprawia, że chociaż rok w kalendarzu księżycowym też ma dwanaście miesięcy, to dni ma mniej, więc jest krótszy. Dlatego każdego roku według „naszego” kalendarza ramadan wypada o 10-11 dni wcześniej. Przy okazji, pierwszy rok kalendarza muzułmańskiego liczy się od 622 r. n.e., kiedy to miała miejsce hidżra, czyli emigracja Mahometa z Mekki do Medyny. Obecnie mamy więc 1445 r. h. (rok hidżry).

Dlaczego ramadan jest wyjątkowy?

Ramadan dla muzułmanów jest miesiącem świętym. Wierzą oni, że to właśnie w tym miesiącu Mahometowi został objawiony Koran – święta księga islamu. Ramadan ma więc swój wymiar religijny. To okres, w którym muzułmanie starają się wzrastać duchowo i wzmacniać swoją wiarę. Jednak to z czego jest najbardziej znany to post od świtu do zachodu słońca. To jeden z pięciu filarów islamu obok wyznania wiary, modlitwy pięć razy dziennie, pielgrzymki do Mekki i jałmużny. W rzeczywistości post nie dotyczy tylko picia i jedzenia, ale również palenia, aktywności seksualnej, agresji, przeklinania czy złych uczynków.

Ramadan ma również swój wymiar kulturowy, a nawet komercyjny. Już przed rozpoczęciem ramadanu wszędzie pojawiają się specyficzne ozdoby takie jak: fanous (faanuus) czyli lampion, charakterystyczny materiał w czerwono-żółto-niebiesko-zielone wzory, girlandy i lampki, postacie z kreskówek (np. Bogy & Tamtam, zdjęcie poniżej, po prawej) oraz seriali emitowanych w trakcie ramadanu. Znane marki, sklepy i producenci przygotowują specjalne ramadanowe reklamy i oferty. Wszyscy składają sobie życzenia: ramadan kareem (ramadaan kariim) czyli „błogosławionego ramadanu”.


Pierwsze dni ramadanu są zazwyczaj bardzo ciche. Muzułmanie nie są jeszcze przyzwyczajeni do poszczenia i oszczędzają swoje siły. Ich aktywność wzrasta stopniowo, zarówno z upływem dni, jak i podczas każdego jednego dnia. W chwilach tuż zachodem słońca poruszenie jest największe. Sprzedawcy wystawiają na ulicach stoły pełne butelek z kolorowymi świeżymi napojami: czerwonymi (z truskawek), pomarańczowymi (z suszonych moreli), brązowymi (z tamaryndowca) i białymi (sobia czyli słodzone mleko). Każdy pędzi, aby zdążyć na pierwszy posiłek. Niektórzy rozdają wśród przechodniów daktyle. Wszystkie sklepy zamykają się. Rozlega się głos muezzina (wołającego na modlitwę), który sygnalizuje zachód słońca.

Pierwszy posiłek przełamujący post – iftar (iftaar) – to moment, kiedy muzułmanie najczęściej zbierają się w gronie najbliższych i/lub przyjaciół, celebrując i jednocząc się w tej chwili. Restauracje przygotowują na tę okazję specjalne menu i niejednokrotnie muszą dostawiać wiele stołów, niektóre również na zewnątrz zajmując całe ulice.


Posiłki w restauracjach – które mogą być zarówno drogie i luksusowe, jak również tanie i pospolite – to jedna z opcji. Drugą jest wspaniała tradycja tak zwanego ma’edat al-rahman (maa’idat ar-rahmaan) czyli dosłownie „stołu miłosiernego”. Polega ona na tym, że w biedniejszych dzielnicach lepiej radzący sobie mieszkańcy organizują z własnych środków i własną pracą zastawione stoły, do których każdy może przysiąść i posilić się za darmo.

Po wielodaniowym posiłku przychodzi czas na oglądanie seriali. Część z nich to klasyki puszczane od lat, ale co roku przygotowywane są również nowe ekscytujące produkcje zaplanowane dokładnie po jednym odcinku na każdy dzień ramadanu. Po seansie ludzie rozchodzą się i rozjeżdżają na kolejne spotkania, które trwają do późnych godzin nocnych. Tak kończy się zazwyczaj przeciętny dzień ramadanu, a sam miesiąc kończy Eid Al-Fitr (Święto Przerwania Postu), kiedy urzędowo wypadają dni całkowicie wolne od pracy.

Ramadan a podróże

Biorąc pod uwagę jak specyficzny to okres, można się zastanawiać, czy to na pewno dobry czas, aby podróżować do Egiptu. W skrócie – tak! Przede wszystkim nie musimy obawiać się, że nie wytrzymamy całego dnia bez jedzenia i picia, bo niemuzułmanów post nie obowiązuje. Dobre wychowanie i szacunek do wysiłku podejmowanego przez poszczących wymagają jednak, żebyśmy nie spożywali posiłków i napojów oraz nie palili przed ich oczami, a robili to ustronnie.

Restauracje w ciągu dnia najczęściej pozostają zamknięte, ale wiele z nich dostarcza jedzenie na wynos. Na przełamanie postu natomiast otwierają się i wypełniają po brzegi. Dlatego warto wcześniej zrobić rezerwację.

Sklepy bywają otwarte nieregularnie, a kiedy nadchodzi zachód słońca, zamykają się całkowicie i są otwierane ponownie późniejszym wieczorem, więc o zapasach również dobrze pomyśleć z wyprzedzeniem.

Jeśli chodzi o atrakcje turystyczne i zabytki, to wszystkie pozostają otwarte, jednak godziny otwarcia są najczęściej skrócone. Nie dotyczy to zakończenia ramadanu czyli Eid Al-Fitr. Wówczas wypadają zazwyczaj 2-3 dni święta wolnego od pracy, kiedy wszystko jest zamknięte.

Podsumowanie

Mając świadomość tych kilku ograniczeń, z łatwością poradzimy sobie w Egipcie w czasie ramadanu, nawet jeśli będzie to nasza pierwsza podróż. A jeśli byliśmy już w Egipcie, ale poza ramadanem, to warto pomyśleć o kolejnej wycieczce do tego kraju właśnie w tym okresie. Będziemy mieli wówczas okazję zobaczyć inne oblicze Egiptu i poczuć wyjątkową atmosferę święta, które trwa cały miesiąc. Pamiętajmy tylko, aby każdemu muzułmaninowi złożyć życzenia “ramadan kareem”!

Shopping Cart